بهنام همايوني

((روزنامه اعتماد))

تمايل به دريافت غذاهاي ساده تر، تازه تر و طبيعي تر يا ابراز مخالفت با سوءرفتارهاي موجود عليه حيوانات و به طور کلي محيط زيست، کدام يک از اين دلايل مي تواند انگيزه محکمي براي انتخاب روشي در تغذيه باشد که به گياهخواري مشهور است. با اينکه بسياري معتقدند نتيجه کار فرقي ندارد و هر دو گروه در نهايت گياهخوارند، اما مي توان از دلايل برگزيده شدن گياهخواري به عنوان يک رژيم سالم تر بهره گرفت و ثابت کرد که گياهخواري در اعتراض به وضعيت موجود با گياهخواري به دليل لذت بردن از طبيعت تفاوت بسياري با يکديگر دارند.

شايد اين حرف علمي نباشد و شايد هم علمي تر از اين نباشد که در تعامل موجودات با يکديگر (مانند رابطه انسان و گياهي که خورده مي شود) حس حاکم بر رابطه، ميزان سلامت آن را رقم مي زند. شما چه گياهخوار باشيد چه همه چيز خوار بايد ارزش جايگاهي ساير موجودات را دانسته و به آن احترام بگذاريد. کاري که تمام انسان هاي پيشين آن را انجام مي دادند.

داستان ها و اسطوره هاي بي شمار باقي مانده در فرهنگ هاي مختلف حاکي از همين است که حتي شکارچيان بدوي قبل از شکار و حتي قبل از خوردن گوشت حيوان، رابطه صميمانه و نيايش گونه يي را با حيوان برقرار مي کردند تا روح و جان موجود در حيوان در بدن خورنده آن حلول کند، اما متاسفانه امروز ديگر از اين احترام ها و ارزش ها خبري نيست.

افزايش بيماري هاي عجيب ناشي از مصرف فرآورده يي گوشتي در دو سه قرن اخير هر دليل علمي و متدي داشته باشد بي تاثير از تغيير نگرش آدم ها به محيط زيست و موجودات به ظاهر پست تر از خودش نيست.

اينکه گياهخواري بهتر است يا همه چيز خواري تفاوت زيادي نمي کند، تنها به شرطي که احترام آفرينش موجودات از سوي موجودي که خود را اشرف مخلوقات مي داند حفظ شود. گمان بر اين است که گذشتگان هم همين نگرش را داشتند.

وجود نام هايي مانند بودا، زرتشت، فيثاغورث، سقراط، افلاطون، مولانا و عطار نيشابوري در زمره گياهخواران به چيزي بيشتر از اعتراض به از بين بردن حقوق حيوانات مربوط مي شود، چيزي که در حال حاضر تمام ارزش هاي خود را از دست داده است. به طوري که امروز ديگر گياهخواري يک رابطه احساسي بين طبيعت و انسان نيست که بيشتر حرکتي فرهيخته و اجتماعي است که اهدافي غير از آنچه خود طبيعت با آن اصرار دارد دنبال مي کند. البته دلايل ديگري هم مي توان به گرايش زياد افراد به گياهخواري يافت که شايد هيچ کدام به اندازه سلامت رابطه انسان و گياه، در برابر رابطه وحشيانه انسان و حيوان موثر نباشد.

شايد هم بشر براي رهايي از مصرف گرايي وحشتناکي که خود را دچار آن کرده، به دنبال موقعيتي است که خود را در مقام خالق و آفريننده ببيند و از آنجا که هيچ چيزي جز طبيعت قدرت بازسازي و خلق دوباره خود را ندارد، مجبور مي شود دست به دامان آن شود. رابطه خوراکي با گياه به عنوان يکي از پديده هاي طبيعي مي تواند نشانه نزديک شدن انسان به زمين و مادرانه بودن آن مربوط شود که سال ها است نوع بشر آن را از ياد برده است.

گويا همه دلايل گياهخواران را کنار هم بگذاريد تفکري حاصل مي شود که انسان را وادار مي کند تا در مقابل تمام موجودات رفتار خوبي داشته باشد. به طوري که هيچ خشونتي عليه آنها به کار گرفته نشود. شايد به همين دليل است که خوردن غذاهاي گوشتي که مستلزم کشتن حيوانات و خشونت عليه آنها است در اين نوع تفکر مطرود شمرده شده و به شدت نفي مي شود.

گياهخواران معتقدند براي تهيه محصولات غذايي از حيوانات، آنها را در بد ترين شرايط نگهداري مي کنند به عنوان نمونه در پرورش مرغ معمولاً هيچ استراحتي به حيوان داده نمي شود و مرغداران شب و روز مرغ را وادار به تغذيه مي کنند تا هر چه سريع تر رشد کرده و به مرحله بهره برداري برسد. همين عمل باعث افزايش اسيدلاکتيک در بدن مرغ و در نهايت منجر به تاثيرات نامطلوب در بدن انسان مي شود.

اينکه گياهخواران در مقابله با شکارچيان و مخربان محيط زيست اعتراض خود را اين گونه نمايش مي دهند که يک حرکت گروهي و منسجم است و در جاي خود محل بحث و گفت وگو، اما حقيقت اين است که شرايط رشد و نمو گياهان بسيار طبيعي تر از حيوانات است. گياهان در شرايط طبيعي رشد مي کنند، به طوري که تمام اندام هاي حياتي آنها به مرحله کمال خود مي رسند.

آنچه باعث رشد اين گياهان مي شود، آب و خاک و خورشيدي است که انرژيک ترين آفريده هاي خداوند محسوب مي شوند. از اين رو حتي نداشتن آگاهي و سواد علمي هم، باعث نمي شود که کسي از خوردن ميوه و سبزيجات احساس نشاط و سرزندگي نکند.

البته در اين مورد معلوم نيست تاثير ناخودآگاه آدمي در سرزنده ديدن رنگ سبز چقدر است که با کمترين استثناهايي تمام سبزها شاد، روحيه بخش و پرطراوت هستند.

به اين مورد هم مي توان حس لطيف گونه پرورش سبزيجات را افزود تا معلوم شود در مقابل رفتارهاي خشونت آميز انسان در برابر حيوانات هيچ حس بدي در برابر بهره برداري از گياهان به محيط اطراف متشعشع نمي شود.